Τετάρτη, 28 Ιουνίου 2017

ΓΡΑΜΒΟΥΣΑ ~ ΤΟ ΟΡΜΗΤΗΡΙΟ ΤΩΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΩΝ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ


 Στο ανατολικό άκρο της Κρήτης, κοντά στο ακρωτήριο Γραμβούσα και στη λιμνοθάλασσα του Μπάλου, υπάρχουν δύο ακατοίκητα νησιά. Η Άγρια και η Ήμερη Γραμβούσα. Στην Ήμερη, σε ύψος 137 μέτρων βρίσκεται το κάστρο που έχτισαν οι ενετοί το 1588, το οποίο καταστράφηκε από κεραυνό που έπεσε στην μπαρουταποθήκη και το ξανάκτισαν το 1630. Οι τούρκοι μετά την κατάληψη της Κρήτης, δωροδόκησαν τον ενετό φρούραρχο και πήραν το φρούριο αναίμακτα-στη συνέχεια οχύρωσαν το κάστρο με 66 κανόνια μεγάλου βεληνεκούς, εγκατέστησαν ισχυρότατη φρουρά και το έκαναν απόρθητο.


Τα πρώτα χρόνια της Επανάστασης του 1821, οι Κρήτες Επαναστάτες είχαν περιορίσει τους τούρκους στα μεγάλα αστικά κέντρα και τα στρατόπεδα- ωστόσο, μέχρι το Μάη του 1824, ο χουσεϊν κατέπνιξε την Επανάσταση.

 Το 1825, Κρήτες Επαναστάτες πατριώτες που βρισκόντουσαν στην Πελοπόννησο, αποφάσισαν να καταλάβουν το  φρούριο της Γραμβούσας μαζί με άλλους αγωνιστές από την πάνω Ελλάδα και να αναζωπυρώσουν την  Επανάσταση στην Κρήτη.
Tον Ιούλιο του '25, 13 πλοιάρια ξεκίνησαν με 700 πολεμιστές και αποβιβάστηκαν στην γύρω περιοχή. Στις αρχές Αυγούστου, και αφού γνώριζαν τη μέρα και την ώρα που αλλάζει η βάρδια των τούρκων - η αλλαγή γινόταν με βάρκα- οι Κρήτες μεταμφιέστηκαν σε τούρκους. Ένας απ' αυτούς μιλούσε τουρκικά- έτσι κατάφεραν και ξεγέλασαν τον αρχιφρούραρχο και  ανέβηκαν στο κάστρο. Την ίδια μέρα οι Επαναστάτες κατέλαβαν και το φρούριο της Κισσάμου. Οι τούρκοι με 2000 στρατό προσπάθησαν αμέσως να ανακαταλάβουν το φρούριο της Γραμβούσας, αλλά απέτυχαν.


Οι Επαναστάτες οργάνωσαν το φρούριο και για τα επόμενα 2-3 χρόνια, έγινε ορμητήριο 3000 περίπου Ελλήνων αγωνιστών. Από εκεί ξεκινούσαν και πολεμούσαν τον κατακτητή με νυκτερινές ενέδρες και κλεφτοπόλεμο.
Έφτασαν μέχρι και την άλλη άκρη του νησιού και χτυπούσαν τους τούρκους, βοηθώντας τους Επαναστάτες που χρειάζονταν ενισχύσεις. Μάλιστα, τον Νοέμβρη του 1827 αποβιβάστηκαν στην πόλη του αγ. Νικολάου και από κει πέρασαν στη Νεάπολη Λασιθίου, όπου αιχμαλώτισαν 400 τούρκους στρατιώτες, τους έκλεισαν στο τζαμί και τους έπνιξαν με καπνό.
 Λόγω έλλειψης τροφής και εφοδίων, στράφηκαν στην πειρατεία στην οποία επιδόθηκαν με εξαιρετικό ζήλο και επιτυχία. Δύσκολα περνούσε τουρκικό αλλά και ευρωπαϊκό καράβι, δίχως να το κουρσέψουν.


Στο νησί άρχισαν να καταφτάνουν και άλλοι Έλληνες, οπότε οι επαναστάτες οργανώθηκαν. Έφτιαξαν και προσωρινή διοίκηση του νησιού , το "Κρητικό Συμβούλιο" η σφραγίδα του οποίου, όπως και η "Σφραγίς της νήσου Γραμβούσης", απεικόνιζαν τη Θεά Αθηνά.


Η δράση όμως των πειρατών δεν ήταν αρεστή στις Ευρωπαϊκές δυνάμεις και έτσι, με συμφωνία και της Ελληνικής Κυβέρνησης του Καποδίστρια, αγγλο-γαλλικές δυνάμεις επιτέθηκαν στο φρούριο,
συνέλαβαν μερικούς από τους θεωρούμενους ως πειρατές και το κατέλαβαν. Στην συνέχεια εγκαταστάθηκε πολυεθνική φρουρά Άγγλων, Γάλλων, Ρώσων και Ελλήνων.Οι Επαναστάτες ζήτησαν να παραμείνει το φρούριο στα χέρια τους,αλλά το αίτημα τους δεν έγινε δεκτό.
Η Ελληνική φρουρά παρέμεινε μέχρι το Σεπτέμβριο του 1830, αλλά με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου η Κρήτη έμεινε στα χέρια των τούρκων. Το 1831 η Ρωσική φρουρά της Γραμβούσας, παρέδωσε το κάστρο πάλι στους τούρκους ....